กระบวนการโรงเรียนชาวนาเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของเด็กเยาวชนโรงเรียนบ้านหนองเป้า ตำบลทุ่งนาโอก อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร

Titleกระบวนการโรงเรียนชาวนาเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของเด็กเยาวชนโรงเรียนบ้านหนองเป้า ตำบลทุ่งนาโอก อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร
Publication TypeReport
Year of Publication2010
Authorsทวีบุตร, สุรศักดิ์
Series Editorเพชรผา, โชติกาญจน์, ทวีบุตร วราภรณ์, โพธิ์ไพร อนุสรณ์, คำภาส สุพจน์, พุทธสมศรี รุ่งทิวา, เพชรผา ทศพร, แสงโพธิ์ พิมพร, บุราณ สุดารัตน์, สมหวัง เรืองรอง
Series Titleการวิจัยเรื่อง "เด็ก เยาวชน และครอบครัว"
Date Published2010
Typeโครงการวิจัย
Report NumberRDG51E0064
ISBN NumberRDG51E0064
Keywordsการเรียนรู้, ยโสธร, เกษตรอินทรีย์, เด็ก, เยาวชน
Abstract

โครงการ “กระบวนการโรงเรียนชาวนาเกษตรอินทรีย์เพื่อสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของเด็กเยาวชนโรงเรียนบ้านหนองเป้า ต.ทุ่งนางโอก อ.เมือง จ.ยโสธร” โดยนายสุรศักดิ์ ทวีบุตร เป็นหัวหน้าโครงการ ซึ่งมีพื้นที่ดำเนินการ คือ โรงเรียนบ้านหนองเป้า ,บ้านดอนกระยอม ,บ้านหนองตอ,บ้านโนนโพธิ์,บ้านหนองเป้า ต.ทุ่งนางโอก อ.เมือง จ.ยโสธร จากปัญหาการใช้สารเคมีและยาป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่เป็นสารเคมีอันตราย และ มีการใช้ยาฆ่าหญ้าในนาข้าวอย่างรุนแรง มากขึ้นเรื่อย ๆ ท้องทุ่งนาที่เคยหอมกรุ่นด้วยกลิ่นโคลนสาปควาย ก็กลายเป็นกลิ่นเหม็นของสารพิษสารเคมี ก่อให้เกิดความรำคาญและทำลายสุขภาพของผู้คนในชุมชน รูปธรรมของปัญหานี้ได้เกิดขึ้นจริงกับเด็กนักเรียนในโรงเรียนบ้านหนองเป้า เมื่อเดือน มิถุนายน2548 ขณะที่นักเรียนกำลังเข้าแถวหน้าเสาธงที่โรงเรียนซึ่งตั้งอยู่ในวงล้อมรอบด้วยทุ่งนาข้าวที่ใช้สารเคมีการเกษตรอย่างหนัก นักเรียนหญิงไม่สามารถทนต่อกลิ่นเหม็นและพิษภัยอันตรายจากการสูดดมกลิ่นของสารยาคลุมหญ้าในการหว่านข้าวในทุ่งนาที่โชยมาทางอากาศ ได้ล้มลงต่อหน้าเสาธง และเมื่อเข้าไปนั่งเรียนในห้องเรียนก็ทนเรียนต่อไปไม่ได้ ต้องเกิดความวุ่นวายกันหลายวัน ในขณะที่ผู้ปกครองนักเรียนเองก็เจ็บป่วยด้วยโรคมะเร็ง , โรคเบาหวาน และโรคแปลกๆ และ ล้มตายไปอีกมากมาย ด้วยสภาพปัญหาดังกล่าว จึงเกิดเป็นประเด็นในการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ เพื่อร่วมสร้างจิตสำนึกให้กับเด็กเยาวชนในโรงเรียนบ้านหนองเป้า การเรียนรู้สิ่งแวดล้อมรอบตัว เพื่อนำมาซึ่งการรู้จักดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม ให้สภาพแวดล้อมนั้นน่าอยู่ โดยคณะครูในโรงเรียนร่วมกับนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษา ตั้งแต่ปีที่ 4 -6 ร่วมเป็นผู้ร่วมวิจัย โดยมีวัตถุประสงค์
คือ 1) เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนในชุมชนในเขตบริการของโรงเรียนจากอดีตสู่ปัจจุบันที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของนักเรียน 2) เพื่อศึกษาขบวนการโรงเรียนเกษตรอินทรีย์กับการสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมภายในโรงเรียนบ้านหนองเป้าและชุมชน 3) เพื่อศึกษาแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนและสร้างการเรียนการสอนในโรงเรียนบ้านหนองเป้า ภายใต้ คำถามวิจัยว่า 1) กระบวนการโรงเรียนเกษตรอินทรีย์ จะสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองเป้าได้อย่างไร 2 ) การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนในชุมชนในเขตบริการของโรงเรียนจากอดีตสู่ปัจจุบันมีผลกระทบต่อ คุณภาพชีวิตของนักเรียนอย่างไร มีระยะเวลาในการดำเนินงาน 1 มิถุนายน 2551 ถึง30 พฤศจิกายน 2552 รวม 18 เดือน รูปแบบในการศึกษา เน้นที่การเรียนรู้ของนักเรียน คณะครู ในโรงเรียนบ้านหนองเป้า ร่วมกับผู้นำและชาวบ้านจาก 4 หมู่บ้าน มีการศึกษาข้อมูลชุมชน ความเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตในด้านต่างๆ เช่น การทำเกษตร สังคม วัฒนธรรม ทั้งการสัมภาษณ์ใช้แบบฟอร์ม การสอบถาม การโสกัน การจัดเวทีย่อย การสังเกต การศึกษาดูงาน และเน้นให้เด็กเยาวชนที่เข้าร่วมกระบวนการได้ปฏิบัติจริงด้วยตนเอง โดยการใช้กระบวนการโรงเรียนชาวนาเกษตรอินทรีย์ ซึ่งกระบวนการนี้มีขอบเขตการเรียนรู้ที่กว้าง อีกทั้งเป็นเรื่องใกล้ตัวของนักเรียนเพราะอยู่ในชุมชนเกษตรกรรมโดยกำเนิด โรงเรียนชาวนาเกษตรอินทรีย์เป็นกระบวนการที่เชื่อมโยงหลายประเด็นให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ซึ่งง่ายต่อการสร้างความเข้าใจของเด็กเยาวชนที่เข้าร่วม ผลการศึกษา การศึกษาความเปลี่ยนแปลงของชุมชนที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของนักเรียน ทำให้ผู้เข้าร่วมได้เห็นพัฒนาการของชุมชนจากอดีตจนถึงปัจจุบัน
ความเปลี่ยนแปลงของชุมชนส่วนใหญ่มาจากความเจริญที่เกิดขึ้นตามยุคสมัย การเจริญของวัตถุเป็นสิ่งชี้วัดคุณภาพชีวิต การขยายตัวของระบบทุนนิยม ทำให้ส่งผลต่อวิถีดั้งเดิมของชุมชน โดยเฉพาะวิถีการเกษตรที่ปรับเปลี่ยนจากผลิตเพื่อยู่เพื่อกิน เป็นเพื่อขาย การมุ่งแสวงหาค่าตอบแทนที่เป็นตัวเงิน จำต้องเปลี่ยนจากพึ่งพาธรรมชาติมาเป็นพึ่งเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เพิ่มต้นทุนให้สูงขึ้น แต่ต้องทำลายวิถีชุมชนที่ดีงามของบรรพบุรุษหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชนและมีผลส่งมาถึงลูกหลาน อาทิ การทำเกษตรแบบสมัยใหม่ที่ต้องพึ่งสารเคมี พ่อ แม่ต้องคลุกคลีกับสารเคมีมากขึ้น จากการที่โรงเรียนตั้งอยู่ภายใต้การรายล้อมของทุ่งนา ที่มีการใช้สารพิษ สารเคมีทางการเกษตรของคนในชุมชน

URLhttp://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG51E0064