วิจัยระบบและนโยบายสุขภาพ

Titleวิจัยระบบและนโยบายสุขภาพ
Publication TypeReport
Year of Publication2006
Authorsตั้งเจริญเสถียร, วิโรจน์
Series Editorผดุงทศ, ฉันทนา, สุรรัตน์เดชา ชุติมา, ประคองสาย ภูษิต, ตันติเวสส ศรีเพ็ญ, ตีระวัฒนานนท์ ยศ, พัชรนฤมล วลัยพร, ติษยาธิคม กัญจนา, พุทธาศรี วีระศักดิ์, สุขกำเนิด เดชรัต, สายธนู สมหญิง, มูเก็ม สุวรรณา, พัชนี ชะเอม, คงศีล สุคนธา, เลิศเธียรดำรง จงกล, พิทยรังสฤษฎ์ ศิริวรรณ, ศรีธำรงค์สวัสดิ์ สัมฤทธิ์, เกษสมบูรณ์ นุศราพร, จินดาวัฒนะ วงเดือน, เตียวกุล วรัญญา, จิรพงษ์ศา ชุลีพร, วลีอิทธิกุล สุรเดช, ลิมวัฒนานนท์ สุพล
Date Published2006
Institutionกระทรวงสาธารณสุข
Typeโครงการวิจัย
Report NumberRTA4480004
ISBN NumberRTA4480004
Keywordsนโยบายสุขภาพ
Abstract

โครงการ “วิจัยระบบและนโยบายสุขภาพ” โดยสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ ได้รับทุนอุดหนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ในโครงการเมธีวิจัยอาวุโส ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2544 ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 โดยมี นายแพทย์วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร เป็นหัวหน้าโครงการดำเนินงานโครงการตามวัตถุประสงค์ ดังนี้
(1) สร้างองค์ความรู้ที่สำคัญ โดยทำการวิจัยในหัวเรื่องที่มีความสำคัญเชิงนโยบายสูง เกี่ยวกับนโยบายสุขภาพและระบบสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการคลังและเศรษฐศาสตร์สาธารณสุข
(2) เสริมสร้างความเข้มแข็งของนักวิจัยในด้านดังกล่าว และ
(3) การใช้ประโยชน์จากงานวิจัย เพื่อการกำหนด ปรับเปลี่ยน พัฒนาและประเมินผลนโยบายสุขภาพระดับประเทศและระดับภูมิภาค

ในปี 2544-2547 สำนักงานฯ ได้ดำเนินงานโครงการตามวัตถุประสงค์ และ เกิดผลงาน ดังนี้

1. การสร้างผลงานวิจัยด้านระบบและนโยบายสุขภาพ
สำนักงานฯ ดำเนินโครงการวิจัยใน 4 ด้าน คือ
(1) การสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (Universal Coverage – UC) มีโครงการวิจัยที่อยู่ในสัญญา กับ สกว. จำนวน 9 โครงการ
(2) การวิจัยเกี่ยวกับระบบสุขภาพ (Health Systems) มีโครงการวิจัยที่อยู่ในสัญญากับ สกว. จำนวน 8 โครงการ
(3) การควบคุมกำกับในระบบสุขภาพ (Regulation) มีโครงการวิจัยที่อยู่ในสัญญากับ สกว. จำนวน 4 โครงการ
(4) การวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ HIV/AIDS มีโครงการวิจัยที่อยู่ในสัญญากับ สกว. จำนวน 5 โครงการ

จากโครงการวิจัยที่อยู่ในสัญญากับ สกว. ทั้ง 4 ด้าน จำนวนทั้งหมด 26 โครงการ ดำเนินการเสร็จสิ้น จำนวน 16 โครงการ ที่ยังดำเนินการต่อเนื่อง จำนวน 4 โครงการ และขอยกเลิก จำนวน 6 โครงการ นอกจากนี้ในช่วงระยะเวลา 3 ปีของโครงการฯ ได้มีโครงการศึกษาวิจัยที่อยู่นอกสัญญากับ สกว. จำนวน 62 โครงการ โดยดำเนินการเสร็จสิ้นแล้ว จำนวน 56 โครงการ และ ยังดำเนินการต่อเนื่องจำนวน 6 โครงการ โครงการที่อยู่นอกสัญญานี้ส่วนใหญ่เป็นโครงการที่ได้รับการร้องขอจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับนโยบายและระบบสาธารณสุข รวมทั้งระบบประกันสุขภาพของประเทศ เช่น กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานประกันสังคม และสำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ นอกจากนี้ ยังมีโครงการวิจัยที่เป็นความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศ เช่น UNAIDS องค์การอนามัยโลก ธนาคารโลก เป็นต้น ซึ่งโครงการวิจัยนอกสัญญาเหล่านี้มีความสำคัญเชิงนโยบาย และระบบสุขภาพของประเทศ อีกทั้งยังเกี่ยวเนื่องกับโครงการที่อยู่ในสัญญาอีกด้วย

จากการดำเนินงานวิจัย 3 ปี ในช่วงระหว่างปี 2544-2547 เกิดผลงานวิจัยเผยแพร่และนำไปใช้ประโยชน์เชิงวิชาการ ประกอบด้วย ผลงานวิจัยตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติ จำนวน 22 เรื่อง ผลงานวิจัยตีพิมพ์ในวารสารระดับชาติ จำนวน 49 เรื่อง รายงานวิจัย จำนวน 22 เรื่อง การตีพิมพ์เป็นหนังสือ/ตำรา จำนวน 22 เรื่อง เอกสารจากการประชุมสัมมนา จำนวน 3 เรื่อง การนำเสนอผลงานในการประชุมวิชาการระดับนานาชาติจำนวน 29 ครั้ง นอกจากนี้นักวิจัยในโครงการยังมีผลงานวิจัยที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารวิชาการนานาชาติ จำนวน 64 เรื่อง โดยได้รับการอ้างอิงทั้งหมด 163 ครั้ง (ข้อมูล Journal citation ณ เดือนกุมภาพันธ์ 2548)

การเผยแพร่ผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์เชิงสาธารณะ ประกอบด้วย การเผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆ ได้แก่ หนังสือพิมพ์ วิทยุ จำนวน 13 ครั้ง การจัดการฝึกอบรม จำนวน 9 ครั้ง การนำไปใช้ในทางปฏิบัติ จำนวน 3 ผลงาน การจดลิขสิทธิ์ผลงาน 1 ผลงาน และ เผยแพร่ผลงานผ่านเว็บไซต์ของสำนักงานฯ คือ http://www.ihpp.thaigov.net มีการเข้าเยี่ยมชม จำนวน 17,226 ครั้ง (3 สิงหาคม 2546 -17เมษายน 2548)

2. การเสริมสร้างศักยภาพของนักวิจัย
ปัจจุบัน โครงการวิจัยระบบและนโยบายสุขภาพ สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ มีนักวิจัยอยู่ในโครงการแบบเต็มเวลา (full-time) จำนวน 8 คน นักวิจัยแบบช่วงเวลา (part-time) จำนวน 10 คน นักวิจัยที่เป็น external researcher จำนวน 7 คน และ ในปี 2547 มีนักวิจัยในโครงการที่อยู่ระหว่างการศึกษาต่อในต่างประเทศ จำนวน 13 คน เป็นการศึกษาระดับปริญญาโท 1 คน ระดับปริญญาโทและเอก 2 คน และระดับปริญญาเอก จำนวน 10 คน โดยสำนักงานฯ สนับสนุนให้นักวิจัยได้ศึกษาต่อในสาขาที่เกี่ยวข้อง คือ นโยบายสุขภาพ ระบบสุขภาพ และเศรษฐศาสตร์การคลังสาธารณสุข ทุนต่างๆ ที่ให้การสนับสนุน ได้แก่ องค์การอนามัยโลก (WHO) ทุนจาก Joint Japan, World Bank, Dorothy Hodgkin, Welcome Trust, ทุนจากสำนักงานข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) และหน่วยงานที่เป็นเครือข่าย รวมทั้งทุนจากสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพะหว่าง
ประเทศเอง

สำนักงานฯ จัดให้มีการพัฒนาทักษะของนักวิจัยทางด้านต่างๆ ได้แก่ ทักษะทางด้านการนำเสนอผลงานและแลกเปลี่ยนความรู้ทางวิชาการ สนับสนุนการนำเสนอผลงานแลกเปลี่ยนกับนานาชาติในต่างประเทศ มีการพัฒนาทักษะทางด้านภาษาอังกฤษ ทักษะการเขียนนิพนธ์ต้นฉบับสำหรับตีพิมพ์วารสารวิชาการ ทักษะความรู้ทางด้านวิชาการวิจัย และที่สำคัญ สำนักงานฯ มุ่งเน้นสนับสนุนนักวิจัยให้มีโอกาสเข้าร่วมประชุมและฝึกอบรมทั้งในและต่างประเทศ เพื่อเสริมสร้างความรู้ และประสบการณ์การวิจัยกับนานาชาติ

นอกจากนี้ สำนักงานฯ ยังมุ่งเน้นการสร้างเครือข่ายที่เข้มแข็งกับนานาประเทศ มีความเชื่อมโยงและร่วมมือกับสถาบันการศึกษา เช่น การเป็นพันธมิตรหลักกับ London school of hygiene and tropical medicine, Health Economics and Financing Program โดยได้มีการลงนามสัญญาในแผนความร่วมมือระหว่างกัน การเป็นสมาชิกเครือข่าย Asia Pacific National Health Account สำนักงานฯ ยังได้มีการแลกเปลี่ยนอบรมและดูงานด้านสุขภาพกับต่างประเทศ เช่น ประเทศอิหร่าน ลาว เวียดนาม ฯลฯ การร่วมพัฒนาศักยภาพสำนักงานประกันสังคมของประเทศลาว ส่วนด้านความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นๆ ในประเทศ สำนักงานฯ ได้มีการลงนามร่วมกับมหาวิทยาลัยต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ในการแลกเปลี่ยน ฝึกอบรมนักวิจัย และร่วมตีพิมพ์ผลงานวิจัย

3. การใช้ประโยชน์จากงานวิจัยเพื่อกำหนด ปรับเปลี่ยน และประเมินผลนโยบายสุขภาพระดับประเทศ
โครงการวิจัยระบบและนโยบายสุขภาพ สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ มุ่งสร้างงานวิจัยเพื่อใช้ประโยชน์เชิงนโยบายเป็นหลัก มีงานวิจัยจำนวนมาก ภายใต้การดำเนินของสำนักงานฯ ที่มีคำถามการวิจัยที่ครอบคลุมการพัฒนานโยบายและระบบสุขภาพทั้งระดับชาติและระดับนานาชาติ ซึ่งผลของการวิจัยจำนวนหลายการศึกษาได้ถูกนำไปใช้ในกระบวนการกำหนด ปรับเปลี่ยน และวางนโยบายของรัฐ ที่เห็นเป็นรูปธรรมชัดเจน ได้แก่ การสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ที่เริ่มดำเนินการในปี 2544 ถึงปัจจุบัน ได้มีการนำผลการศึกษาจากการวิจัยเสนอต่อผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงสาธารณสุขและสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เช่น การกำหนดอัตราเหมาจ่ายรายหัวเพื่อการของบประมาณสำหรับการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ปี 2545-2548 ตามลำดับ ซึ่งผลของการศึกษาวิจัยหลายเรื่องได้นำมาประกอบการตัดสินใจในการกำหนดนโยบายที่สำคัญต่อเนื่องกันมาตลอดระยะเวลาของโครงการฯ นอกจากนี้ สำนักงานฯ ได้รวบรวมประสบการณ์และบทเรียนในการดำเนินงานวิจัยภายในประเทศและระหว่างประเทศ เพื่อสร้างความร่วมมือด้านการวิจัย จัดการให้มีความเชื่อมโยงงานวิจัยให้เกิดประโยชน์สูงสุด และมีการประชาสัมพันธ์งานซึ่งเป็นการจัดการงานวิจัยปลายทาง

URLhttp://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RTA4480004
Alternate TitleHealth Systems and Policy