ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงประชากรต่อการพัฒนาชนบท: กรณีศึกษาของจังหวัดเชียงใหม่

Titleผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงประชากรต่อการพัฒนาชนบท: กรณีศึกษาของจังหวัดเชียงใหม่
Publication TypeReport
Year of Publication2008
Authorsผาดไธสง-ชัยพานิช, ลิวา
Series Editorกิตติสุขสถิต, ศิรินันท์, โจนส์ ฮิว อาร์
Date Published2008
Institutionมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Typeโครงการวิจัย
Report NumberMRG4880202
ISBN NumberMRG4880202
KeywordsChiang Mai Province, Rural Development, The Impact of Population Change, การพัฒนาชนบท, จังหวัดเชียงใหม่, ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงประชากร
Abstract

ชุมชนชนบทเป็นรากฐานสำคัญของการตั้งถิ่นฐานในประเทศไทยมาตั้งแต่อดีตกาล และยังถือเป็น
ที่อยู่อาศัยของคนส่วนใหญ่ของประเทศ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากกระแสโลกาภิวัตน์ และ
จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
ในชุมชนชนบท หนึ่งในการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวได้แก่ การเปลี่ยนแปลงประชากร ที่ได้ส่งผลกระทบกลับในตัว
มันเองสู่โครงสร้างทางประชากรและระบบเศรษฐกิจและสังคมอื่นๆ ของสังคมชนบทอันส่งผลกระทบต่อการ
พัฒนาชนบทโดยรวม การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาส่วนประกอบที่สำคัญของการเปลี่ยนแปลง
ประชากรอันได้แก่ การเกิด การตาย และการย้ายถิ่น รวมทั้งปฏิสัมพันธ์ของส่วนประกอบทั้งสามและ
ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ดังกล่าวต่อการพัฒนาชนบทของจังหวัดเชียงใหม่ เนื่องจากเป็นจังหวัดที่มี
การเปลี่ยนแปลงประชากรที่มีความโดดเด่นและน่าสนใจ การศึกษาครั้งนี้ได้เก็บรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิจากการ
สัมภาษณ์ผู้นำชุมชน การสัมภาษณ์เชิงลึกกับตัวแทนครัวเรือนจำนวน 300 ครัวเรือน และการสังเกตการณ์ใน
พื้นที่จริง ผลการศึกษาพบว่าการลดลงอย่างต่อเนื่องและรวดเร็วของการเจริญพันธุ์ในช่วงกว่าสี่ทศวรรษที่ผ่าน
มา ได้ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของสัดส่วนประชากรวัยเด็ก วัยแรงงานและวัยสูงอายุ การ
เปลี่ยนแปลงดังกล่าวได้รับผลกระทบรุนแรงขึ้นเมื่อพิจารณาร่วมกับกระแสการย้ายถิ่นออกจากชนบทอย่าง
ต่อเนื่องรวมถึงการเจ็บป่วยและการตายที่สัมพันธ์กับการแพร่ระบาดของเอดส์ในพื้นที่ นอกจากนี้ การ
เปลี่ยนแปลงดังกล่าวยังได้ส่งผลกระทบต่อโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคม เช่น ต่อขนาดและโครงสร้าง
ครัวเรือน ค่านิยมเกี่ยวกับบุตร ความคาดหวังจากบุตร การใช้ที่ดิน ระบบเกษตร การศึกษา อาชีพ รายได้
และความมั่นคงทางสังคม เป็นต้น ซึ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นได้ส่งผลต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และการ
พัฒนาชนบทอย่างยั่งยืน

Rural community is an important basic settlement in Thailand for hundreds of year, and is
a home for the majority of the country’s population. However, changes that caused by globalisation
and the country’s economic an social development plans in recent decades have led to several
changes in the rural community. These changes include demographic changes which, in turn, have
themselves impacted on the population structure and socio-economic system of the rural
communities which affect the overall rural development. This study aims to investigate the major
compenents of population change: fertility, mortality and migration, and their interactions and
implications on rural development in Chiang Mai province which has been selected because of its
uniqueness and interestedness population changes. Primary data were conducted from interviews
with village-key contacts, in-depth interviews with household representatives of 300 households, and
observation. Results show that the continuous and rapid decline of fertility over the past 4 decades
has led to the changes in proportions of the young, adult, and ageing. These changes have been
heavily affected if combine with the continuing out-migration from rural areas and HIV-related
illnesses and deaths. Moreover, such changes also affect the economic and social structure such as
household size and structure, value of children, expectation from children, land use pattern, farming
system, education, occupation, income and social security. Such implications have impacted upon
human resource development and also rural sustainable development

URLhttp://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG4880202
Alternate TitleThe Impact of Population Change on Rural Development: A Case Study of Chiang Mai Province