คำเลียนเสียงธรรมชาติในภาษาไทย

Titleคำเลียนเสียงธรรมชาติในภาษาไทย
Publication TypeReport
Year of Publication2008
Authorsรุ่งโรจน์สุวรรณ, สรบุศย์
Series Editorกุลละวณิชย์, ปราณี
Date Published2008
Institutionมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
Typeโครงการวิจัย
Report NumberMRG4880166
ISBN NumberMRG4880166
KeywordsSound-symbolic Words, Thai, คำเลียนเสียงธรรมชาติ, ภาษาไทย
Abstract

โครงการวิจัยเรื่อง “คำเลียนเสียงธรรมชาติในภาษาไทย” มีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการคือ 1) เพื่อ
ศึกษาลักษณะทางภาษา อันได้แก่ รูปภาษาและความหมายของคำเลียนเสียงธรรมชาติในภาษาไทย และ 2) เพื่อ
ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างรูปภาษากับความหมายของคำเลียนเสียงธรรมชาติ
ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาเป็นข้อมูลจากเอกสารที่เป็นทางการ ได้แก่ พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน
พ.ศ. 2542 และพจนานุกรมฉบับมติชน และข้อมูลจากเอกสารที่ไม่เป็นทางการ ได้แก่ หนังสือการ์ตูนแปลญี่ปุ่น-
ไทย จำนวน 4 เรื่อง ๆ ละ 10 เล่ม นอกจากนี้ ในส่วนของการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างรูปภาษากับความหมาย
ของคำเลียนเสียงธรรมชาตินั้น ผู้วิจัยได้ทำการทดสอบผู้บอกภาษา ซึ่งเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรี ชั้นปีที่ 1
ของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จำนวน 100 คน โดยให้ผู้บอกภาษาทำการถ่ายถอดเสียงธรรมชาติที่คัดเลือกมา โดย
ใช้ตัวอักษรไทย
ผลการศึกษารูปภาษาของคำเลียนเสียงธรรมชาติพบว่า คำเลียนเสียงธรรมชาติจากข้อมูลเอกสารมี
จำนวนพยางค์ตั้งแต่ 1-11 พยางค์ คำสองพยางค์ขึ้นไปมีลักษณะเป็นคำซ้ำมากที่สุด โดยอาจเป็นการซ้ำทั้งคำ หรือ
ซ้ำบางส่วน นอกจากนี้ รูปทางเสียงที่ถูกนำมาเลือกใช้เป็นคำเลียนเสียงธรรมชาติ (พิจารณาจากรูปเสียงพยัญชนะ
ต้น) เรียงลำดับจากที่พบมากที่สุด คือ เสียงกัก > เสียงควบกล้ำ เสียงเสียดแทรก > เสียงนาสิก เสียงต่อเนื่อง ใน
เรื่องของการสะกดคำ คำเลียนเสียงธรรมชาติที่พบในข้อมูลเอกสารที่เป็นทางการ มีความถูกต้องตามอักขรวิธีของ
ไทยมากกว่าคำในเอกสารที่ไม่เป็นทางการ (100 % และ 59.95 % ตามลำดับ)
จากการศึกษาความหมายของคำเลียนเสียงธรรมชาติพบว่า มีการให้นิยามความหมายของคำเลียนเสียง
ธรรมชาติเฉพาะในข้อมูลเอกสารที่เป็นทางการเท่านั้น โดยแบ่งประเภทของนิยามทางความหมายเป็น 2 ประเภท
ได้แก่ ที่มาของเสียง เช่น ก้าบๆ หมายถึง เสียงร้องของเป็ด และ ลักษณะของเสียง เช่น กึง หมายถึง เสียงดังเช่น
นั้น, ดังก้อง สำหรับวงความหมายหรือเสียงในธรรมชาติที่คำเลียนเสียงธรรมชาติอ้างถึงที่พบมี 4 ประเภท ได้แก่
[คน] [สัตว์] [สิ่งของ] และ [ธรรมชาติ] นอกจากนี้ ในเอกสารที่ไม่เป็นทางการพบวงความหมาย [คิว] เพิ่มอีกหนึ่ง
วงความหมาย โดยวงความหมายดังกล่าวเป็นวงความหมายในเชิงหน้าที่ และเป็นลักษณะเฉพาะในเอกสารที่เป็น
หนังสือการ์ตูนแปล
ในส่วนของความสัมพันธ์ระหว่างรูปภาษาและความหมายของคำเสียงเสียงธรรมชาตินั้น ผู้วิจัย
ทำการศึกษาเฉพาะรูปทางเสียงในตำแหน่งต้นพยางค์ของคำเท่านั้น พบว่า ลักษณะทางเสียงของเสียงพยัญชนะต้น
มีความสัมพันธ์กับองค์ประกอบทางความหมายของเสียงพยัญชนะต้นนั้นๆ กล่าวคือ พยัญชนะกักและพยัญชนะ
ควบกล้ำ สัมพันธ์กับองค์ประกอบทางความหมาย [การกระทบ] [ชน] [กักกั้น] [ระเบิดออก] [แตก] พยัญชนะ
เสียดแทรก สัมพันธ์กับองค์ประกอบทางความหมาย [การเสียดสี] [แทรก] [ผ่าน] พยัญชนะนาสิก สัมพันธ์กับ
องค์ประกอบทางความหมาย [ความนุ่มนวล] [ก้อง] [อ่อน] [ไม่ชัดเจน] และพยัญชนะต่อเนื่อง สัมพันธ์กับ
องค์ประกอบทางความหมาย [การต่อเนื่อง] [เชื่อมโยง] [ลื่นไหล] นอกจากนี้ จากการทดสอบการถ่ายถอดเสียง
ธรรมชาติเป็นตัวอักษรจากผู้บอกภาษาพบว่า ความเด่นลักษณะของเสียงประเภทต่าง ๆ ที่ประกอบอยู่ในเสียง
ธรรมชาติหนึ่ง ๆ เป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดรูปคำเลียนเสียงธรรมชาติแต่ละคำด้วย

“Sound-symbolic Word in Thai” Project contains two main purposes of study:
1) to investigate linguistic characteristics namely, linguistic forms and meanings of
Thai sound-symbolic words and 2) to examine the relationship between linguistic
forms and meanings of sound-symbolic words.
Data for the study were elicited from two types of document: formal and
informal. Formal documents include The Royal Institutes’ Dictionary 1999 and
informal documents consist of four titles of Japanese-to-Thai comic books—10 books
from each title. In addition to the documents, in relation to the examination of the
relationship between linguistic forms and meanings of sound-symbolic words, a
perception-production test were completed by 100 first year undergraduate students of
Mae Fah Luang University. The informants were asked to write Thai words from their
perception of some natural sounds selected using Thai characters.
In relation to linguistic forms, it was found that the number of syllables of
sound-symbolic words the documents is between 1-11 syllables. Words which have
more than two syllables are mostly reduplicatives. They are formed by either
complete reduplication or partial reduplication process. In addition, the number of
initial consonant types of sound-symbolic words range from the highest to the lowest
as follows, Stops > Clusters, Fricatives > Nasals, Continuants. In relation to spelling,
it was found that sound-symbolic words in formal documents contain higher accuracy
according to Thai morphological rules than words in the informal documents (100%
and 59.95% respectively).
In relation to meanings, it was found that definition is given only for soundsymbolic
words in the formal documents. The definition can be divided into two
types: source of sounds such as /κααπ κααπ/ [a duck’s quack] and characteristic of
sounds such as /κΝ/ [loud vibrated sound]. Moreover, it was found that semantic
domains of sound-symbolic words (or sounds in nature to which sound-symbolic
words are used to refer) can be classified into four main domains: [HUMAN],
[ANIMAL], [THING], and [NATURE]. In addition to the four domains, the [CUE]
domain was postulated for data in the informal documents. It is used to serve
functional meaning which is a specific characteristic of the comic books.
In relation to the relationship between linguistic forms and meanings of soundsymbolic
words, the focus is on word-initial consonants. The relationship between
phonetic characteristics of initial consonants and some meaning components was
found as shown. Stop consonants and consonant clusters correlate to the meaning
components [TOUCH], [ATTACK], [BLOCK], [EXPLODE], and [BREAK].
Fricative consonants correlate to the meaning components [HISS], [INTERVENE],
and [PASS THORUGH]. Nasal consonants correlate to the meaning components
[SOFT], [VIBRATE], and [UNCLEAR]. Continuant consonants correlate to the
meaning components [CONTINUE], [LINK], and [FLOW]. In addition, it was found
that one important factor for the production of sound-symbolic words is the saliency
of sound components integrated in a particular sound in nature.

URLhttp://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG4880166
Alternate TitleSound-symbolic Words in Thai