การอนุรักษ์และฟื้นฟูสมุนไพรพื้นบ้านของชุมชนชาวไทยภูเขา จังหวัดแม่ฮ่องสอน

Titleการอนุรักษ์และฟื้นฟูสมุนไพรพื้นบ้านของชุมชนชาวไทยภูเขา จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Publication TypeReport
Year of Publication2003
Authorsรัตนคีรี, ชาติชาย
Series Titleสุขภาพ หมอเมืองและสมุนไพร
Date Published2003
Institutionเครือข่ายชาวไทยภูเขาปางมะผ้า
City-
Typeโครงการวิจัย
Report NumberRDG44N0013
ISBN NumberRDG44N0013
Keywordsแม่ฮ่องสอน
Abstract

ในอดีตชุมชนพื้นที่สูงที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ห่างไกลการบริการของรัฐบาลในด้านสุขภาพ มีการศึกษาทดลองใช้พืช สัตว์ สิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบตัว ในการรักษาดูแลสุขภาพและสืบทอดกันมาจนเป็น ภูมิปัญญาท้องถิ่น ปัจจุบันเมื่อมีความเจริญเข้ามาถึง บริการของรัฐเข้าถึง ชุมชนชาวไทยภูมเขาบนพื้นที่สูง ให้ความสนใจต่อสมุนไพร ตำรับยาพื้นบ้านที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นน้อยมากและผู้รู้ ด้านตำรับยาส่วนใหญ่จะเป็นผู้สูงอายุ หากไม่มีการสืบทอด วันหนึ่งภูมิปัญยาที่มีค่านั้น คงจะสูญหายไปกับการเวลา
การดำเนินการศึกษาองค์ความรู้ด้านสมุนไพร เพื่อค้นหาแนวทางการอนุรักษ์และการฟื้นฟูสมุนไพรพื้นบ้าน โดยอาศัยหลักการมีส่วนร่วม และการเรียนรู้ร่วมกันในการดำเนินงานใน 2 ชุมชนที่เป็นชาวไทยใหญ่ บ้านแม่ละนา และชนเผ่ามูเซอดำบ้านห้วยเฮี๊ยะ โดยอาศัย ผู้รู้ ผู้สนใจ และชุมชน มาร่วมกันดำเนินการ รวบรวมข้อมูล องค์ความรู้สมุนไพร เพื่อนำมาร่วมกันค้นหาแนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟู การใช้สมุนไพร
ผลจากการศึกษา พบว่าในบริเวณพื้นที่ของ 2 ชุมชน มีสมุนไพร 91 ชนิด แยกเป็นชุมชนชาวไทยใหญ่ 48 ชนิด และชุมชนชาวมูเซอดำ 43 ชนิด ตำรับยาชาวไทยใหญ่ 13 ตำรับ ตำรับยาชาวมูเซอดำ 10 ตำรับ และแนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูการใช้สมุนไพรบนพื้นที่สูงพบว่ารูปแบบกระบวนการต้องเริ่มจาก การสร้างความสำนึก การศึกษาเรียนรู้จากของจริง และการปฏิบัติให้รู้ชัด เพื่อให้การอนุรักษ์และฟื้นฟูสมุนไพรพื้นบ้าน บรรลุเป้าหมาย ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ชุมชน ชาวไทยภูเขาบนพื้นที่สูง ในการรักษาและดูแลตนเอง ด้วยตำรับยาสมุนไพรพื้นบ้านต่อไป

In the past, remote high land area were uncivilized, and far from Public health service. Health care was experimental used of plants and animal in their environment and developing into Local wisdom. Nowadays where public health service and civilization take place only a few of hill tribe people in high land area are interesting in herbal and local medicine. Most of medicine men are oldest person without transfer know how valuable wisdom will time invasion.
The study of herbal knowledge based for preserving and rehabilitation local herb by participation and sharing knowledge based process implemented in 1 Tai – Yai in Mae Lana and 1 black Lahu in Huay Hae. Group discussion was conducted by key informant interesting group and villager. Data knowledge based was collected aim to preserving and rehabilitation herbal used approach.
The result of this study find that in 2 communities there are 91 kind of herbal , 48 kind of Tai – Yai and 43 kind of black Lahu with 13 Tai – Yai medicine formula and 10 Black Lahu’s formula. The approach for preserving and rehabilitation herbal used in high land area are build up perceives, learning on an existing basis and practical used of local herb.

URLhttp://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG44N0013
Alternate TitleTraditional medicines of the Shan and Lahu, Mae Hong Son province